سبد خرید شما خالی است 
ارده و شیره؛ ارزش غذایی، خواص و بهترین زمان مصرف
ارده و شیره یکی از ترکیب‌های قدیمی و محبوب سفره ایرانی است؛ ترکیبی شیرین و پرانرژی که خیلی‌ها آن را برای صبحانه می‌شناسند، اما می‌تواند به‌عنوان میان‌وعده نیز مصرف شود.
اما ارده و شیره دقیقاً چه ارزش غذایی دارد؟ آیا می‌توان آن را هر روز خورد؟ برای افرادی که به وزنشان توجه می‌کنند چطور؟ شیره انگور بهتر است یا شیره خرما؟ و چه زمانی از روز برای خوردن این ترکیب مناسب‌تر است؟
برای پاسخ به این سؤال‌ها ابتدا باید ببینیم هرکدام از اجزای این ترکیب چه ویژگی‌هایی دارند.
ارده چیست؟
ارده از آسیاب‌کردن دانه‌های کنجد تهیه می‌شود. در ارده خالص، ماده اصلی همان کنجد است و با آسیاب شدن دانه‌ها، بافتی نرم و روغنی ایجاد می‌شود.
کنجد حاوی چربی‌های غیراشباع، پروتئین و مواد معدنی مختلف است و به همین دلیل ارده ماده غذایی نسبتاً پرانرژی محسوب می‌شود.
اگر میخواهید درباره ارده بیشتر بدانید، در مقاله خواص ارده چیست؟ از یک صبحانه سنتی تا یک انتخاب مقوی مفصل‌تر درباره آن صحبت کرده‌ایم.
شیره چیست؟
شیره از تغلیظ عصاره بعضی میوه‌ها تهیه می‌شود و انواع مختلفی دارد. در ایران از شناخته‌شده‌ترین انواع آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- شیره انگور
- شیره خرما
- شیره توت
- شیره انجیر
ترکیب غذایی انواع شیره دقیقاً یکسان نیست، اما ویژگی مشترک آن‌ها وجود مقدار قابل توجهی قند طبیعی میوه و در نتیجه انرژی نسبتاً بالاست.
چرا ارده و شیره را با هم می‌خوریم؟
دلیل جذابیت این ترکیب فقط طعم آن نیست.
ارده عمدتاً چربی، مقداری پروتئین و مواد مغذی حاصل از کنجد را فراهم می‌کند، در حالی که شیره مقدار قابل توجهی کربوهیدرات و قند دارد.
وقتی این دو کنار هم قرار می‌گیرند، یک خوراکی پرکالری و پرانرژی ایجاد می‌شود. به همین دلیل مقدار نسبتاً کمی ارده و شیره هم می‌تواند انرژی قابل توجهی داشته باشد.
ارزش غذایی ارده و شیره چقدر است؟
برای این سؤال نمی‌توان یک عدد ثابت اعلام کرد؛ چون ارزش غذایی به نوع ارده، نوع شیره و نسبت ترکیب آن‌ها بستگی دارد.
برای مثال اگر مقدار شیره را افزایش دهیم، سهم قند و کربوهیدرات ترکیب بیشتر می‌شود. اگر ارده بیشتری استفاده کنیم، سهم چربی و انرژی حاصل از کنجد افزایش پیدا می‌کند.
بنابراین بهتر است به‌جای تمرکز روی یک عدد ثابت، به مقدار مصرف و نسبت ارده به شیره توجه کنیم.
ارده و شیره را برای صبحانه بخوریم یا میان‌وعده؟
هر دو امکان‌پذیر است و انتخاب آن به برنامه غذایی و میزان فعالیت فرد بستگی دارد.
ارده و شیره برای صبحانه
ارده و شیره می‌تواند بخشی از صبحانه باشد، به‌خصوص برای افرادی که صبح‌ها فعالیت بیشتری دارند.
می‌توان مقدار مناسبی از آن را همراه نان مصرف کرد و در کنار آن از مواد غذایی دیگری مثل میوه، شیر یا ماست نیز استفاده کرد تا صبحانه متنوع‌تری داشته باشیم.
برای پیشنهادهای بیشتر می‌توانید مقاله صبحانه سالم و سریع؛ ۱۰ ایده خوشمزه که در چند دقیقه آماده می‌شوند را نیز ببینید.
ارده و شیره به‌عنوان میان‌وعده
مقدار کمتری از ارده و شیره می‌تواند به‌عنوان میان‌وعده نیز استفاده شود.
اما چون این ترکیب انرژی نسبتاً زیادی دارد، بهتر است میان‌وعده را به یک ظرف بزرگ ارده و شیره تبدیل نکنیم!
بهترین زمان مصرف ارده و شیره چه زمانی است؟
هیچ ساعت جادویی و ثابتی برای خوردن ارده و شیره وجود ندارد. بهترین زمان به برنامه غذایی، میزان فعالیت و نیاز انرژی هر فرد بستگی دارد.
برای بسیاری از افراد، مصرف آن در صبحانه یا میان‌وعده روزانه می‌تواند انتخاب مناسبی باشد.
افرادی که فعالیت بدنی بیشتری دارند نیز ممکن است بتوانند از این ترکیب در زمانی استفاده کنند که به انرژی بیشتری نیاز دارند.
آیا ارده و شیره قبل از ورزش مناسب است؟
ارده و شیره می‌تواند کربوهیدرات و انرژی قابل توجهی فراهم کند، اما یک نکته وجود دارد.
ارده به دلیل داشتن چربی، نسبت به غذاهای عمدتاً کربوهیدراتی آهسته‌تر هضم می‌شود. بنابراین خوردن مقدار زیاد آن درست قبل از تمرین ممکن است برای بعضی افراد احساس سنگینی ایجاد کند.
اگر قصد دارید قبل از ورزش ارده و شیره بخورید، بهتر است مقدار آن زیاد نباشد و فاصله مناسبی با تمرین داشته باشد.
برای آشنایی بیشتر با انتخاب غذا در اطراف زمان تمرین، مقاله قبل و بعد از ورزش چی بخوریم؟ ۷ پیشنهاد ساده برای انرژی و عضله‌سازی را مطالعه کنید.
ارده و شیره چاق‌کننده است؟
خود یک ماده غذایی به‌تنهایی تعیین نمی‌کند که فرد چاق یا لاغر شود. افزایش وزن در بلندمدت زمانی اتفاق می‌افتد که انرژی دریافتی به‌طور مداوم بیشتر از انرژی مصرفی بدن باشد.
بنابراین مصرف مقدار زیاد این ترکیب می‌تواند به‌راحتی انرژی دریافتی روزانه را افزایش دهد.
اگر هدف شما کنترل یا کاهش وزن است، لازم نیست الزاماً ارده و شیره را حذف کنید؛ اما مقدار مصرف اهمیت زیادی پیدا می‌کند.
ارده و شیره برای افزایش وزن چطور؟
برای فردی که نیاز انرژی بیشتری دارد یا قصد افزایش وزن دارد، غذاهای پرانرژی می‌توانند در برنامه غذایی جای داشته باشند.
ارده و شیره حجم نسبتاً کمی دارد اما انرژی قابل توجهی فراهم می‌کند و به همین دلیل می‌تواند یکی از گزینه‌های افزایش دریافت انرژی باشد.
البته افزایش وزن اصولی فقط با اضافه کردن یک خوراکی به برنامه غذایی اتفاق نمی‌افتد و دریافت کافی پروتئین و سایر مواد مغذی نیز اهمیت دارد.
شیره انگور یا شیره خرما؛ کدام را انتخاب کنیم؟
شیره انگور و شیره خرما هر دو می‌توانند در کنار ارده استفاده شوند. هر دو شیرین و پرانرژی هستند، اما ماده اولیه، طعم و بعضی ویژگی‌های آن‌ها با یکدیگر تفاوت دارد.
جدول زیر یک مقایسه ساده بین این دو نوع شیره است:
| ویژگی | شیره انگور | شیره خرما |
|---|---|---|
| ماده اولیه | انگور | خرما |
| طعم | شیرین با عطر و طعم مشخص انگور پخته و تغلیظ‌شده | شیرین با طعم مشخص خرما و معمولاً طعمی کاراملی‌تر |
| منبع اصلی انرژی | عمدتاً کربوهیدرات و قندهای موجود در انگور | عمدتاً کربوهیدرات و قندهای موجود در خرما |
| میزان شیرینی | بالا؛ بسته به نوع انگور و میزان تغلیظ | بالا؛ بسته به نوع خرما و میزان تغلیظ |
| بافت | معمولاً غلیظ و روان؛ وابسته به روش تولید | معمولاً غلیظ و روان؛ وابسته به روش تولید |
| ترکیب با ارده | یکی از ترکیب‌های سنتی و بسیار رایج | ترکیبی شیرین با طعم مشخص خرما |
| کاربرد رایج | صبحانه، میان‌وعده و ترکیب با ارده | صبحانه، میان‌وعده و ترکیب با ارده |
| نکته مهم | طبیعی بودن آن به معنی مصرف نامحدود نیست. | طبیعی بودن آن به معنی مصرف نامحدود نیست. |
نمی‌توان یکی را برای همه افراد بهتر دانست. کیفیت محصول، مقدار مصرف، ذائقه و برنامه غذایی فرد معیارهای مهم‌تری برای انتخاب هستند.
آیا قند طبیعی شیره محدودیت ندارد؟
این یکی از سوءبرداشت‌های رایج درباره خوراکی‌های طبیعی است.
قند موجود در میوه کامل همراه با فیبر و ساختار طبیعی میوه مصرف می‌شود، اما در محصول غلیظی مثل شیره، مقدار زیادی از قند میوه در حجم کوچکی قرار گرفته است.
بنابراین اگرچه شیره از میوه تهیه می‌شود، همچنان یک ماده غذایی شیرین و غلیظ است و مقدار مصرف آن اهمیت دارد.
نسبت ارده و شیره چقدر باشد؟
یک نسبت واحد که برای همه بهترین باشد وجود ندارد. بعضی افراد ترکیب شیرین‌تر را دوست دارند و بعضی ترجیح می‌دهند طعم کنجد غالب باشد.
اگر هدف این است که شیرینی ترکیب کمتر شود، می‌توانید به‌جای ریختن مقدار زیاد شیره، ارده را بیشتر و شیره را کمتر در نظر بگیرید.
بهتر است از مقدار کم شروع کنید و بر اساس ذائقه و نیاز غذایی خود آن را تنظیم کنید.
ارده و شیره را با چه چیزهایی می‌توان خورد؟
رایج‌ترین همراه این ترکیب نان است، اما تنها انتخاب نیست.
- نان سبوس‌دار
- موز
- سیب
- جو دوسر
- ماست
- بعضی میوه‌های تازه
برای مثال مقدار کمی ارده و شیره روی نان همراه چند برش موز می‌تواند یک صبحانه یا میان‌وعده متفاوت ایجاد کند.
چه کسانی باید در مصرف ارده و شیره بیشتر دقت کنند؟
افرادی که باید دریافت قند یا انرژی خود را کنترل کنند، بهتر است نسبت به مقدار مصرف ارده و شیره توجه بیشتری داشته باشند.
افراد مبتلا به دیابت یا کسانی که برای کنترل قند خون برنامه غذایی مشخصی دارند نیز نباید صرفاً به دلیل طبیعی بودن شیره، آن را آزادانه مصرف کنند و بهتر است مقدار و نحوه مصرف را مطابق توصیه پزشک یا متخصص تغذیه تنظیم کنند.
حساسیت به کنجد نیز موضوع مهم دیگری است. فردی که به کنجد حساسیت دارد، نباید ارده مصرف کند.
هنگام خرید ارده به چه نکاتی توجه کنیم؟
اولین چیزی که ارزش بررسی دارد، فهرست ترکیبات محصول است.
اگر به دنبال ارده خالص هستید، ترکیبات باید ساده باشد و کنجد ماده اصلی آن باشد. بو و طعم کنجد نیز اهمیت دارد و ارده نباید بوی ماندگی یا طعم نامطبوع داشته باشد.
جدا شدن مقداری روغن در محصولات تهیه‌شده از دانه‌ها نیز الزاماً نشانه خراب شدن محصول نیست و در بعضی محصولات طبیعی اتفاق می‌افتد؛ معمولاً با هم زدن دوباره، بافت یکنواخت‌تر می‌شود.
برای صبحانه یا ترکیب با شیره، خرما و میوه می‌توانید ارده یک‌آتیشه دانه طلایی را هم ببینید.
پس ارده و شیره بخوریم یا نه؟
اگر ارده و شیره را دوست دارید، برای بیشتر افراد سالم دلیلی وجود ندارد که این ترکیب را صرفاً به خاطر پرکالری بودن از برنامه غذایی حذف کنند.
نکته اصلی تعادل است.
ارده و شیره می‌تواند بخشی از یک صبحانه یا میان‌وعده متنوع باشد، اما قرار نیست به دلیل سنتی یا طبیعی بودن بدون محدودیت مصرف شود.
مطالب مرتبط
توجه: مطالب این مقاله برای آگاهی عمومی است. نیازهای غذایی افراد با توجه به سن، وضعیت سلامت، میزان فعالیت و اهداف تغذیه‌ای متفاوت است. در صورت ابتلا به دیابت، حساسیت غذایی یا داشتن رژیم درمانی مشخص، توصیه پزشک یا متخصص تغذیه در اولویت قرار دارد.
